قرمت:ورد و قابل ویرایش

تعداد صفحه: 90

رسته: روانشناسی، علوم اجتماعی و سایر رشته های مرتبط

دارای تقدیم، تشکر، دارای منابع حرفه ای پاورقی نامگذاری شده، دارای پیوست پرسشنامه، دارای منابع فارسی و لاتین، دارای جداول تخصصی و فهرست جداول

چکیده:

   ازدواج یکی از بهترین نیازهای آدمی است که دین مقدس اسلام به آن اهمیت فراوانی داده است و آن را از بهترین سنت­های دینی شمرده که مایه برکات بی­شماری است. بالا رفتن سن ازدواج يكى از معضلات مهم جوامع بشرى است؛ زيرا با افزايش سن ازدواج، جوانان از شيوه بهنجار ارضاى غريزه جنسى و آثار و فوايد آن محروم مى شوند. هدف از انجام این پژوهش بررسی علل افزایش سن ازدواج در دانشجویان شهر بردسیر می­باشد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانشجویان دختر و پسر شهر بردسیر تشکیل داده­اند. نمونه آماری گروه آزمایش تحقیق حاضر 120 نفر بوده­اند.که از این تعداد 60 نفر دختر و 60 نفر پسر می­باشند. برای جمع آوری اطلاعات لازم از پرسشنامه علل تأخیر در ازدواج جوانان که توسط نیک منش و کاظمی (1383) طراحی شده است. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات پژوهش حاضر از آمار توصیفی شاخص­هایی چون میانگین و انحراف استاندارد و در سطح استنباطی نیز از آزمون t برای مقایسه میانگین برای دو گروه مستقل استفاده شده است. نتایج نشان داد که میزان تحصیلات دختران بیشتر از پسران می­باشد. تحصیلات تأثیر بیشتری بر افزایش سن دختران دانشجو تا پسران دارد. دختران دانشجو در مقایسه با پسران دانشجو اعتقاد بیشتری دارند که ازدواج یک امر فرامادی است و نمی­توان همانند گذشته با آن برخورد کرد. دانشجویان دختر نسبت به دانشجویان پسر اعتقاد بیشتری به برابری زنان و مردان در عرصه­های مختلف دارند.  دانشجویان پسر اعتقاد بیشتری دارند که با ازدواج کردن و به عبارتی انتخاب فرصت ازدواج، از فرصت­هایی دور خواهند ماند که هزینه از دست رفته آن­ها بیش از هزینه­ای است که متحمل بر انتخاب فرصت ازدواج می­باشد. چنین اعتقادی در میان دانشجویان دختر کمتر مشاهده شده است.

واژگان کلیدی: ازدواج، علل افزایش سن ازدواج، دانشجو

تقدیر و تشکر:

سپاس و ستایش مر خدای را جل و جلاله که آثار قدرت او بر چهره روز روشن، تابان است و انوار حکمت او در دل شب تار، درخشان. آفریدگاری که خویشتن را به ما شناساند و درهای علم را بر ما گشود و عمری و فرصتی عطا فرمود تا بدان، بنده ضعیف خویش را در طریق علم و معرفت بیازماید. بر خود واجب می­دانم از استاد محترم تشکر و قدردانی نمایم. و از تمامی کسانی که به نوعی زحمتشان دادم تشکر و قدردانی دارم.

تقدیم به:

تقدیم با بوسه بر دستان پدرم

به او که نمی دانم از بزرگی اش بگویم یا مردانگی سخاوت، سکوت، مهربانی و …..

پدرم راه تمام زندگیست

پدرم دلخوشی همیشگیست.

تقدیم با بوسه بر دستان مادرم

آنکه آفتاب مهرش در آستانه قلبم، همچنان پابرجاست و هرگز غروب نخواهد کرد.

فهرست مطالب

عنوان                صفحه
  
فصل اول کلیات پژوهش   

1-1-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………….2

1-2-بیان مسأله………………………………………………………………………………………………………….4

1-3-اهمیت و ضروت پژوهش…………………………………………………………………………………….6

1-4-اهداف پژوهش…………………………………………………………………………………………………10

1-5-فرضیه­های پژوهش……………………………………………………………………………………………10

1-6- تعاريف مفاهيم و متغيرهاي پژوهش…………………………………………………………………….11

فصل دوم

مبانی نظری و پیشینه پژوهش

2-1-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………..15

2-2-ضرورت ازدواج……………………………………………………………………………………………….16

2-3-اهداف ازدواج………………………………………………………………………………………………….20

2-4-سن ازدواج در قانون مدنی………………………………………………………………………………….21

2-5-کاربردهای مثبت و منفی بالا رفتن سن ازدواج………………………………………………………..22

2-6-ازدواج در سن بالا، مسأله­ای جهانی………………………………………………………………………23

2-7-عوامل افزایش سن ازدواج………………………………………………………………………………….25

2-8-مبانی نظری پژوهش…………………………………………………………………………………………..31

2-9-عوامل و راهبردهای کاهش سن ازدواج…………………………………………………………………33

2-10- افزایش سن ازدواج، کاهش سن جرم…………………………………………………………………43

2-11- پیشینه تجربی موضوع……………………………………………………………………………………..48

فصل سوم

روش پژوهش

3-1-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………..51

3-2-روش پژوهش…………………………………………………………………………………………………..52

3-3-جامعه آماری و نمونه مورد پژوهش………………………………………………………………………52

3-4-ابزار اندازه­گیری پژوهش……………………………………………………………………………………52

3-5-روش تجزیه وتحلیل داده­ها…………………………………………………………………………………53

فصل چهارم

تجزیه و تحلیل داده­ها

4-1-مقدمه…………………………………………………………………………………………………………….56

4-2-بررسی فرضیه­های پژوهش………………………………………………………………………………….57

فصل پنجم

بحث و نتیجه­گیری

5-1-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………..63

5-2-بحث و نتیجه­گیری…………………………………………………………………………………………….63

5-3-پیشنهادات پژوهش…………………………………………………………………………………………….65

5-4-مشکلات و محدودیت­های پژوهش………………………………………………………………………66

منابع

پیوست

فهرست جداول

عنوان                                                                                         صفحه

جدول(4-1) توزیع فراوانی و میانگین و پراکندگی نمره علل افزایش سن ازدواج در دو گروه دانشجویان دختر و پسر…………………………………………………………………………………………………………….57

جدول شماره (4-2) نتایج آزمون t برای مقایسه علل افزایش سن در دو گروه دانشجویان دختر و پسر………………………………………………………………………………………………………………………………………….58

جدول شماره (4-3) نتایج آزمون t برای مقایسه نگرش فرامادی در دو گروه دانشجویان دختر و پسر…………………………………………………………………………………………………………………………………………….58

جدول شماره (4-4) نتایج آزمون t برای مقایسه نگرش به برابری جنسیتی در دو گروه دانشجویان دختر و پسر…………………………………………………………………………………………………………….59

جدول شماره (4-5) نتایج آزمون t برای مقایسه نگرش به هزینه فرصت­های از دست رفته در دو گروه دانشجویان دختر و پسر……………………………………………………………………………………………….60

جدول شماره (4-6) نتایج آزمون t برای مقایسه میزان تحصیلات در دو گروه دانشجویان دختر و پسر………………………………………………………………………………………………………………………………………….61

فصل اول

کلیات پژوهش

بررسی علل افزایش سن ازدواج دانشجویان دانشگاه پیام نور کرمان

1-1-مقدمه

ازدواج یکی از بهترین نیازهای آدمی است که دین مقدس اسلام به آن اهمیت فراوانی داده است و آن را از بهترین سنت­های دینی شمرده که مایه برکات بی­شماری است. از نظر قرآن، ازدواج مایه آرامش روح و روان آدمی است، که این خود از نشانه های رحمت و بزرگی خداوند است (سوره روم، آیه 21). تشویق اسلام به ازدواج خصوصاً در سن جوانی و کراهتِ اسلام از تجرّد و رهبانیت، در بسیاری از سخنان معصومین آمده است. آثاری چون بزرگداشت سنت پیامبر(ص) (بحارالانوار، ج 10، ص 93)، قرار گرفتن در ولایت و حمایت خداوند، به خشم آوردن شیطان، کامل شدن ایمان جوانان، زیاد شدن روزی و مانند آن از برکات ازدواج، در کلام معصومین شمرده شده است (بحارالانوار، ج 100، ص 221، 217). همچنین تأخیر در امر ازدواج در بعضی روایات مردود دانسته شده و تأکید شده است، هیچ چیز نباید باعث تأخیر انسان در ازدواج شود، حتی اگر فقر باشد (نورالثقلین، ج 3، ص 597). در روایتی مردان بدون همسر را سرزنش می­کند و تجّرد را سبب شرور شدن می­داند (بحارالانوار، ج 16، ص 223) و در روایت دیگر به کسانی که صاحب دخترند سفارش می کند در ازدواج دخترانشان تعجیل کنند.

   امام رضا (علیه السلام) فرمود: جبرئیل امین بر پیامبر خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) نازل شد و عرض کرد: ای محمد (صلی الله علیه وآله وسلم) پروردگارت به تو سلام می رساند و می­فرماید: دختران و زنان باکره مانند میوه درختان هستند و همانطور که میوه وقتی می­رسد، چاره­ای جز چیدن ندارد، و اِلا تابش خورشید و وزش باد آن را فاسد می کند، دختران و زنان باکره هم (وقتی به سن بلوغ و ازدواج می رسند)، چاره­ای جز ازدواج ندارند، و اِلا از گرفتار شدن به فتنه و انحراف، در امان نیستند. پس رسول خدا مردم را جمع کرد و به منبر رفت و پیام پروردگار عزیز و بلند مرتبه را به آنان ابلاغ کرد (همان منبع). بنابراین از نظر اسلام تأخیر ازدواج امر نکوهیده­ای است که مورد رضایت خدا نیست.

    اما آن چه امروز در جوامع اسلامی، خصوصاً جامعه ما در عمل دیده می­شود، متأسفانه برخلاف سفارشات اسلام است و آمارها از بالارفتن سن ازدواج حکایت دارد. بنابر آماری که در روزنامه­ها منتشر شده، میانگین سن ازدواج پسران از 24 سالگی و دختران از 18 سالگی در سال 75 به ترتیب به 26 و 22 سالگی در سال 80 رسیده است (روزنامه جوان، تاریخ28/7/81). در حالی که طبق آمار دیگری، میانگین سن ازدواج در پسران 33 و در دختران 28 سال می­باشد (روزنامه کیهان، تاریخ 17 تا19/4/80).

    این افزایش بی­سابقه سن ازدواج، مشکلات فراوانی به دنبال خواهد داشت. مشکلاتی چون: افسردگی و از بین رفتن نشاط در جوانان، مبتلا شدن به وسواس زیاد در انتخاب همسر، مشکل آفرینی فرزندان بزرگ و ازدواج نکرده در خانه، افزایش اضطراب و نگرانی خصوصاً در دختران، حالت بلاتکلیفی، از دست رفتن طراوت و زیبایی، ناامیدی و تصمیم به عدم ازدواج به خاطر کاهش میل به ازدواج، بی­دقتی در انتخاب همسر خصوصاً در دختران، احتمال افزایش انحرافات، احساس سربار بودن در خانواده و ده­ها مشکل از این قبیل که جوانان ما را که گران بهاترین ذخیره­های کشورمان هستند، به چالش انداخته است (ایمانی، 1387). به همین دلیل بر همه مسئولان و دست اندرکاران مسائل اجتماعی واجب و لازم است به این مسئله به عنوان یک مشکل فوریتی نگاه کنند و تمام همت و تلاش خود را برای رفع آن مصروف نمایند؛ چنانکه قرآن، در آیه­ای تمام مسلمانان را به یاری جوانان برای تسهیل امر ازدواج دعوت کرده است (نور، 32). بنابراین با توجه به مطالب فوق، پژوهش حاضر به بررسی علل افزایش سن ازدواج در بین دانشجویان دانشگاه پیام­نور کرمان می­پردازد.

1-2-بیان مسأله

خانواده پایه و اساس شکل­گیری هر جامعه­ای است. در صورت هرگونه تغيير و تحول در جامعه، بالطبع شاهد تغييراتي در اين نهاد نيز هستيم. افزايش سن ازدواج دختران و پسران بروز پديده تجرد قطعي در بين آنان، از زمره اين تحولات است که در نتيجه تغييرات کلان در سطح جامعه حادث شده است (میشل، 1378).

    بسیاری از نیازهای روحی، جسمی و عاطفی بشر از طریق ازدواجی سالم برطرف می­گردد و معمولاً افرادی که ازدواج موفقی را تجربه کرده­اند هدفمندتر، سالمتر و شاداب­تر از کسانی هستند که یا مجرد مانده­اند و یا ازدواجی ناموفق داشته­اند. ازدواج به عنوان یکی از حقوق اولیه و طبیعی انسان­ها دارای اصولی است که پیروی از آن باعث می­گردد تا رضایت بیشتری در این زمینه بدست آید(زاهدی، 1387).

    یکی از این اصول سن ازدواج است که می­تواند تأثیر مستقیمی در روند موفقیت و رضایت افراد داشته باشد. بدیهی است که هر چقدر ازدواج در سنین مناسب­تر رخ دهد، درصد موفقیتش هم بیشتر می­گردد. البته این موضوع به بلوغ فکری طرفین بستگی دارد به این معنا که هر دختر و پسری به محض اینکه به درجه­ای کافی از درک و فهم و آمادگی برای تشکیل خانواده و زندگی مشترک رسید، باید برای ازدواج اقدام کند و در این مسیر قدم بردارد (رجبی، 1385).

    زمان ازدواج و تشکيل خانواده از عوامل مختلفي تأثير مي­پذيرد. توسعه و نوسازي در دنياي جديد با تغيير سريع و قابل­توجه شرايط اقتصادي و اجتماعي افراد، تغيير در زمان ازدواج و تأخير آن را موجب شده است. فروپاشي نظام­هاي خانوادگي گسترده، جايگزيني اقتصاد تجاري و صنعتي به جاي اقتصاد کشاورزي سنتي، پيچيده­تر شدن تقسيم کار اجتماعي، گسترش تحصيلات همگاني و مشارکت بيش تر زنان در فعاليت­هاي اقتصادي و اجتماعي خارج از خانه، عواملي هستند که در تأخير ازدواج نقش دارند (محموديان، 1383: 48). 

    از طرفي، نبايد از نظر دور داشت كه پديده افزايش سن ازدواج و در ادامه بروز تجرد قطعي باعث اختلال در كاركرد طبيعي نهاد خانواده شده و به دنبال اين امر به­طور طبيعي شاهد وجود نابساماني‌هايي در سطح جامعه خواهیم بود. نابساماني‌هايي چون شيوع انواع فسادهاي اجتماعي،‌ بحران ميل جنسي، فرار دختران و ..

    افزایش سن ازدواج در جوامع مختلف می­تواند دلایل گوناگونی داشته باشد. بالارفتن سطح زندگی و تحصیلات، گذر از سنت به مدرنیته، مشغله و مسئولیت­های کاری برخی از این دلایل می­باشند. در کشور ما نیز بالارفتن سن ازدواج دلایل خاص خود را دارد که باید به صورتی جدی مورد بررسی قرار گیرد. متأسفانه بسیاری از جوانان با وجود اینکه به سن ازدواج رسیده­اند و یا حتی از آن رد شده­اند کماکان مجردند و از ازدواج به عناوین مختلف و بهانه­های واهی طفره می­روند. ساختار فرهنگی و سنتی جامعه امروزی از یک طرف و تضاد آن با شرایط نوین و زندگی مدرن از طرف دیگر یکی از دلایل مهم این مسئله می­باشد. عوامل مؤثر بر سن ازدواج ارتباط نزدیکى با یکدیگر دارند و تداخل بین آن­ها اجتناب ناپذیر است ولی به طور کلی به چهار دسته تقسیم می­شوند:

1-عوامل جسمى و روانى

2- عوامل اجتماعى، فرهنگى

3-عوامل اجتماعى ـ اقتصادى

4-عوامل اجتماعى ـ اقتصادى ـ فرهنگى که هرکدام از این عوامل به نحوى بر سن ازدواج اثر مى­گذارند و عمدتاً موجب افزایش آن مى­گردند (خورشیدوند، 1385).

   با عنایت به مسأله افزایش سن ازدواج دختران و پسران در جامعه تحقیق حاضر درصدد بررسی علل افزایش سن ازدواج در بین دانشجویان دانشگاه پیام نور کرمان می­باشد.

1-3-اهمیت و ضرورت پژوهش

از آنجا که اجتماع و جامعه، مجموعه­اى متشکل از واحدهاى کوچک­ترِ خانواده است، بهترین جایگاه کمک به ایجاد خانواده و فراهم ساختن ازدواج جوانان، خود جامعه است. از این رو براى حل مشکل ازدواج جوانان و جلوگیرى از افزایش سن ازدواج، چاره­اى جز همکارى و همیارى همه افراد و آحاد جامعه، وجود ندارد.

   واقعیت این است كه خانواده در مفهوم كلی خود پدیده­ای تاریخی و جهانی است و در همه جا وجود دارد چرا كه به نیازهای افراد پاسخ می­دهد و كمتر جامعه­ای را می توان سراغ داشت كه دارای نهاد خانواده نبوده باشد، گرچه باید اذعان نمود این نهاد در مسیر شكل­گیری خود تحولات متفاوتی را پشت سر گذاشته است. بنابراین می­توان بیان نمود كه خانواده به عنوان نهادی اجتماعی دارای مجموعه­ای از الگوهای رفتاری است كه به منظور برآورده ساختن نیازهای انسانی به وجود می­آید. این نهاد به منظور برطرف نمودن بعضی از نیازهای انسانی دارای یك سری كاركردها است كه از جمله آن­ها موضوع ازدواج  و فراهم نمودن زمینه­های وابسته بدان در بین اعضای خانواده است. ازدواج امری مقدس است؛ پیوند دو روح؛ ارتباط دو جسم؛ رسیدن به آرامش و تکامل؛ تقسیم شادی­ها و سختی­ها؛ کسب تجربه­های شیرین؛ آموختن صبر و گذشت؛ عشق و محبت؛ برآوردن نیازهای عاطفی و جنسی. چه بسا دختران و پسرانی در سن ازدواج و در اوج نیاز روز را بدون انگیزه و شب را بدون همسر سپری می­کنند. این افراد دچار بحران­های روحی می­شوند بدون اینکه خود متوجه باشند. دخترانی که تا سنین بالا نجابت خود را حفظ می­کنند، پسرانی که نیارهای خود را سرکوب می­کنند (حبیب­پور، 1385).

   ازدواج راهی است که از طریق آن نیازهای عاطفی و غرایز جنسی افراد به صورت مشروع ارضاء و برآورده می­گردد. از طریق انجام ازدواج­های شایسته، نسل فردا به دنیا می­آید و با ارزش­ها و اخلاقیات و آداب و رسوم جامعه آشنا می­گردد. میراث فرهنگی جامعه را تحویل گرفته و به خوبی به نسل بعد از خود می­سپارد.

   با شکل­گیری خانواده­های جدید همواره نسلی نو شکفته و پویا قدم به عرصه­ی حیات نهاده و طراوت جامعه را تضمین می­نماید و با پذیرش مسئولیت­های فردی و اجتماعی در طریق خلیفه الله شدن گام می نهند (ساروخانی، 1375).

   ازدواج از نقطه نظر اخلاقی، علمی و اجتماعی می­تواند مؤثر واقع شود و تقریباً همه­ی ادیان دینی با دیده ی احترام و تحسین به آن نگریسته و دارای فواید فردی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و .. می­باشد. ازدواج یک پدیده­ی عمومی و اجتماعی است که همزاد بشر عمر دارد.

   بالا رفتن سن ازدواج با شرایط سختی که معمولاً توسط خود افراد بوجود می­آید در ارتباط مستقیم است و این یعنی صدمات جبران ناپذیر روحی-روانی. در جامعه ای که جوانان آن با وجود داشتن نیازهای شدید عاطفی و جنسی از ازدواج دوری می­کنند، باید شاهد ناامنی­های اخلاقی، هنجار شکنی­های اجتماعی و آینده­ای مبهم باشیم (غیاثوند، 1377).

   بالا رفتن سن ازدواج يكى از معضلات مهم جوامع بشرى است؛ زيرا با افزايش سن ازدواج، جوانان از شيوه بهنجار ارضاى غريزه جنسى و آثار و فوايد آن محروم مى شوند. در جوامع گذشته پسران و دختران با رسيدن به سن بلوغ، يا كمى بعد از آن اقدام به ازدواج مى­كردند و مجرّد ماندن يك نقص اجتماعى محسوب مى­شد. اما با پيچيده­تر شدن جوامع و ايجاد خواسته­ها و انگيزه­هاى كاذب، ذائقه اجتماعى تغيير يافت و به تبع اين تغيير ذائقه، نياز طبيعى و غريزى به ازدواج سركوب و اين روند، تا جايى پيش رفته كه امروزه در بعضى جوامع غربى، جوانان بكلى از ازدواج سرباز زده اند و آن را مانعى براى آزادى خود تلقّى مى كنند. تنها زمانى به ازدواج روى مى­آورند كه نشاط جوانى را از دست بدهند و نيازمند يك پرستار يا مراقب هستند. متأسفانه اين فرهنگ اشتباه جوامع اسلامى از جمله جامعه اسلامى ما را نيز تحت تأثير خود قرار داده است، به گونه­اى كه افزايش رو به تزايد سن ازدواج در كشور، مشكلات فراوانى به دنبال داشته است. مشكلاتى همچون افسردگى و از بين رفتن نشاط در جوانان، ابتلا به وسواس زياد در انتخاب همسر، مشكل آفرينى فرزندان بزرگ و ازدواج نكرده در خانه، افزايش اضطراب و نگرانى ـ بخصوص در دختران ـ بلاتكليفى، از دست رفتن طراوت و زيبايى، نااميدى و تصميم به عدم ازدواج به خاطر كاهش ميل به ازدواج، بى­دقتى در انتخاب همسر، احتمال افزايش انحرافات، و ده­ها مشكل از اين قبيل كه جوانان ما را، به چالش كشانده است (ایمانی، 1379).

   لذا دختران و پسران خانواده­هاى آن­ها اقدامى در این جهت به عمل نمی­آورند و قدم پیش نمى­گذارند به همین جهت دختران و پسران یکى از مشکلات ازدواج خود را نیافتن همسر ایده­آل مى­نامند. توجه به مسائل طبقاتى از جمله عواملى است که در راه انتخاب همسر همواره مؤثر بوده و بر مشکلات موجود بر سر راه ازدواج جوانان مى­افزاید. موقعیت طبقه­اى جوانان عامل مهمى در انتخاب همسر است زیرا هر طبقه با خلق و خوى و آداب و عادات ویژه خود دنیاى خاصى را تشکیل مى­دهد درنتیجه سازگارى بیشتر است. بنابراین توجه به عوامل افزایش سن ازدواج در بین جوانان از اهمیت قابل ملاحظه­ای برخوردار است.

1-4-اهداف پژوهش

هدف کلی این پژوهش بررسی علل افزایش سن ازدواج در بین دانشجویان دانشگاه پیام­نور کرمان می­باشد………………

طراحی و بهینه سازی شده توسط مهندس پیمان پورهادی