فرمت: ورد و قابل ویرایش
تعداد صفحه: 98 صفحه
رسته: زبان شناسی همگانی، ادبیات و رشته های مرتبط
پایان نامه بررسی فرایند تکرار در زبان فارسی در چارچوب نظریه بهینگی دارای سپاسگزاری، تقدیم، چکیده فارسی و انگلیسی، واژگان کلیدی، منابع پاورقی نامگذاری و عدد گذاری شده حرفه ای، فهرست منابع فارسی و لاتین، واژه نامه انگلیسی فارسی میباشد.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2ـ2ـ1ـ2 مکارتی و پرینس (1986). 7
2ـ2ـ1ـ2 اینکلاس و زول (2005). 8
2ـ2ـ2ـ3 کریمی دوستان(1383). 11
2ـ2ـ2ـ6 واحدی لنگرودی و یوسفی راد (1383). 12
2ـ2ـ2ـ11 الماسی زفره(1389). 25
3ـ3 انگاره واج شناسی بهینگی.. 33
3ـ4 محدودیت های حاکم در نظریه بهینگی.. 34
3ـ4ـ2ـ1 محدودیت نشانداری محل تولید 38
3ـ4ـ2ـ2 محدودیت نشانداری شیوه تولید 38
3ـ4ـ2ـ3 محدودیت نشانداری واکداری.. 39
3ـ4ـ2ـ4 محدودیت نشانداری واکه ها 39
3ـ4ـ2ـ5 نمونه دیگری از محدودیت نشانداری.. 40
3ـ5 محدودیت های حاکم بر فرایند تکرار.. 42
3ـ5ـ1ـ3 محدودیت IDENT- BR.. 47
3ـ5ـ 4 محدودیت هجای سنگین.. 48
3ـ6 خلاصه. 50
فصل چهارم : مبانی نظری تحقیق..
4ـ1 مقدمه. 52
4ـ2ـ1 محدودیت های حاکم بر فرایند تکرار 53
4ـ2ـ2 رتبه بندی محدودیت ها.. 56
4ـ3ـ1فرآیند تکرار نا افزوده. 56
4ـ3ـ2 فرایند تکرار کامل افزوده.. 59
4ـ3ـ2ـ1 تکرار کامل افزوده میانی. 59
4ـ3ـ2ـ2 تکرار کامل افزوده پایانی. 63
4ـ3ـ3ـ1 تکرار نا ناقص پیشوندی.. 65
5ـ1 مقدمه. 79
5ـ2 نتایج به دست آمده از تحلیل فرایند تکرار در زبان فارسی.. 79
منابع. 83
واژه نامه 87
| چکیده یکی از فرایندهای شایع در حوزه ی ساخت واژه، فرایند تکرار است که از تنوع زیادی در زبان فارسی برخوردار می باشد. فرایند تکرار ممکن است تمام یا قسمتی از واژه یا پایه را تکرار کند و واژه جدید با معنایی متفاوت از معنای پایه بسازد. بخش مکرر مفاهیمی چون شدت، تأکید، افرایش، تداوم، انبوهی، بی شماری، جنس یا قسم را می رساند. در این پژوهش قصد بر آن است که از منظر نظریه ی بهینگی که یکی از انشعابهای اخیر دستور زایشی است به این فرایند توجه شود. سوال اصلی تحقیق آن است که آیا می توان فرایند تکرار را در زبان فارسی درچارچوب نظریه ی بهینگی تبیین کرد؟فرض بر آن است که بررسی فرایند تکرار در این چارچوب قابل تبیین است. روش گردآوری داده ها در این تحقیق ،یک روش اسنادی یا کتابخانه ای است.و تحلیل داده هابه روش توصیفی واز طریق ارائه ی تابلوهای بهینگی ومحدودیت های دخیل در هر یک از انواع این فرایندصورت گرفته است. نتایج به دست آمده از تحقیق شامل موارد زیر است:1-بر اساس داده های مربوط به فرایند تکرار ناافزوده در زبان فارسی مشاهده شد که این فرایند با توجه به محدودیت پایایی ،محدودیت چینش چپ و محدودیت همسانی قابل بررسی است . همچنین مشاهده که در توصیف این فرایند ،محدودیت پایایی بر چینش و به همین ترتیب محدودیت چینش بر محدودیت همسانی الویت دارد. 2-بر اساس بررسی داده ها در مورد فرایند تکرار کامل افزوده مشاهده شدکه در تکرار کامل افزوده ی میانی نیز محدودیت های پایایی، محدودیت هجایی (بدون پایانه) و محدودیت همسانی می توانند کارآمد باشند حال آنکه در تبیین صورت دیگری از این فرایند فقط بکارگیری محدودیت هجایی (بدون پایانه) کفایت می کند. 3- همچنین در این تحقیق فرایند تکرار کامل افزوده پایانی مورد بررسی قرارگرفت و مشاهده شد که ترتیب الویت محدودیت های پایایی و محدودیت هجایی (بدون پایانه) می تواند نمونه ها را توجیه کند. 4- فرایند تکرار ناقص مورد بررسی قرار گرفت ومشاهده شد که در مورد فرایند تکرار ناقص پیشوندی در توصیف صورت واژه ای محدودیت های پایایی، هجایی (بدون پایانه)و همسانی به ترتیب بر یکدیگر برتری دارند و نتیجه بدست آمده نشان می دهد که هر یک از این صورت ها در قالب الویت بندی مشخصی از محدودیت ها قابل توصیف و تبیین است. 5-در پایان فصل چهارم فرایند تکرار ناقص پسوندی مورد بررسی واقع شد. محدودیت های پایایی، نشانداری و همسانی به ترتیب بر ٰیکدیگر برتری دارند و قادر هستند که صورت های زبانی را توجیه کند .واژه های کلیدی:فرایند تکرار ،پایه،تکرارشونده،تابلو، محدودیت ،صورت بهینه،بهینگی |
فصل اول
کلیات طرح تحقیق
مقدمه
بسیاری از واژههای زبان فارسی با فرایند موسوم به تکرار ساخته میشوند و کلمه مکرر مفاهیمی چون شدت، تأکید، افرایش، تداوم، انبوهی، بی شماری، جنس یا قسم را می رساند. فرایند تکرار ممکن است نظام یا قسمتی از واژه یا پایه را تکرار کند و واژه جدید با معنایی متفاوت از معنای پایه بسازد. (شقاقی 1386: ص 99).
گویشوران زبان فارسی همواره انواع گوناگونی از فرایند تکرار را در زبان خود بکار میگیرند و گاهی صورتهای جدیدی از آنها می سازند و از همین روی، توجه به این فرایند مورد توجه زبان شناسان ایرانی و غیر ایرانی قرار گرفته است. در این پژوهش قصد بر آن است که از منظر نظریه ی بهینگی که یکی از نظریه های مطرح در دهه ی اخیر است به این فرایند توجه شود. این پایان نامه مشتمل بر پنج فصل به قرار زیر است:
فصل اول به کلیات طرح تحقیق می پردازد. در فصل دوم به مطالعات پیشین در زمینه ی فرایند تکرار پرداخته خواهد شد. در این فصل نخست به آثار زبان شناسان غیر ایرانی و سپس زبان شناسان ایرانی اشاره خواهد شد. فصل سوم مبانی نظری تحقیق را پوشش می دهد. بر این اساس مفاهیم اولیه نظریهی بهینگی و انواع محدودیتهای دخیل در فرایند تکرار مطرح خواهند شد. فصل چهارم به تجزیه و تحلیل داده ها می پردازد. نخست بر اساس تقسیم بندی شقاقی (1379) از فرایند تکرار انواع نمونه ها مطرح خواهند شد سپس در چارچوب تابلوهای نظریه ی بهینگی گزینه های مختلف برای انتخاب صورت بهینه به رقابت گذاشته خواهند شد. فصل پنجم به جمع بندی مطالب و نتیجه گیری تحقیق اختصاص خواهد یافت. در این فصل فرضیهی مطرح در این پژوهش به آزمون گذاشته میشود و نتایج حاصل از تحقیق ارائه خواهد شد.
1-1 بیان مسئله:
نظریه بهینگی از انشعابهای اخیر دستور زایشی است که توسط مکارتی و پرینس (1986) و پرینس و اسمولنسکی (1991) مطرح شد.
در نظریه بهینگی اشتقاق رو ساخت از ژرف ساخت معنا ندارد. و هیچ بخشی شامل قاعده نیست بلکه محدودیتهایی را در دستور زبان مطرح می سازد که ساخت بهینه را مشخص می کند.
اگر چه محدودیت ها همگانی هستند اما در زبانهای مختلف مرتبه بندی متفاوتی وجود دارد که وجود محدودیتها تعیین کننده اشتراک بین زبانها است.(مدرسی قوامی 1389:1)
انواع محدودیتها در حوزه های واجی، تکواژی، نحوی وجود دارد. در حوزه واجشناسی در زبان فارسی مشخصههای واجی واکه ها و همخوانها ساخت هجا و برخی فرایندهای دیگر در چارچوب نظریه بهینگی مورد بررسی قرار گرفته است اما در زمینه ساخت واژه تاکنون مطالعات جامعی صورت نگرفته است.
یکی از فرایندهای شایع در زمینه ساخت واژه، فرایند تکرار است که از تنوع زیادی در زبان فارسی برخوردار می باشد. حال سوال اینجاست آیا می توان فرایند تکرار را در زبان فارسی در چارچوب
نظریه ی بهینگی توصیف و صورت بهینه را مشخص کرد؟
1-2 پرسش تحقیق
2-1 آیا فرایند تکرار در زبان فارسی بر مبنای نظریه بهینگی قابل تبیین است؟
1-3 فرضیه تحقیق
3ـ1 فرایند تکرار در زبان فارسی بر مبنای نظریه بهینگی قابل تبیین است.
1-4 اهمیت و هدف تحقیق:
نظریه بهینگی یکی از نظریه های جدید در عرصه زبان شناسی است و مطالعات محدودی را پوشش
می دهد. در زمینه صرف مطالعات جامعی در زبان فارسی انجام نشده است. هدف تحقیق در این پژوهش این است که با بهره گیری از مبانی نظری بهینگی تحلیل هایی درباره فرایند تکرار صورت گیرد که یکی از فرایند های ساخت واژی شایع در زبان فارسی است.
1-5 ضرورت تحقیق
با توجه به اینکه فرایند تکرار در زبان فارسی یکی از فرایندهای شایع واژه سازی است و از طرفی دیگر چارچوب نظریه ی بهینگی در مطالعات صرفی کمتر مورد توجه بوده است، از این رو نگارنده بر آن است که بر اساس محدودیتهای حاکم بر نظریه بهینگی به مطالعه این فرایند در زبان فارسی بپردازد و بهینه ترین صورت های تکرار را بدست آورد. این کوشش می تواند در جهت مطالعه ی سایر فرایندهای ساخت واژی در زبان فارسی در چارچوب این نظریه راه گشا باشد.
1-6 روش تحقیق
روش گردآوری داده ها در این تحقیق یک روش اسنادی یا کتابخانه ای است بر این اساس با تکیه بر مفاهیم نظری مطرح در نظریه بهینگی، محدودیتهای حاکم بر فرایند تکرار انتخاب می شوند و سپس اولویت و برتری آنها نسبت به یکدیگر تعیین خواهد شد. سپس داده های زبانی جمع آوری شده از گونه ی گفتاری معیار زبان فارسی، بر اساس روش توصیفی ـ تحلیلی و بر مبنای طبقه بندی شقاقی (8613) و طی جداولی که در چارچوب نظریه ی بهینگی تابلو خوانده می شود مورد تجزیه و تحلیل قرار میگیرد و از طریق رقابت صورتهای مختلف یکی از آنها به عنوان گزینهی بهینه انتخاب خواهد شد.
یکی از فرایندهای شایع در حوزه ی ساخت واژه، فرایند تکرار است که از تنوع زیادی در زبان فارسی برخوردار می باشد. فرایند تکرار ممکن است تمام یا قسمتی از واژه یا پایه را تکرار کند و واژه جدید با معنایی متفاوت از معنای پایه بسازد. بخش مکرر مفاهیمی چون شدت، تأکید، افرایش، تداوم، انبوهی، بی شماری، جنس یا قسم را می رساند. در این پژوهش قصد بر آن است که از منظر نظریه ی بهینگی که یکی از انشعابهای اخیر دستور زایشی است به این فرایند توجه شود. سوال اصلی تحقیق آن است که آیا می توان فرایند تکرار را در زبان فارسی در چارچوب نظریه ی بهینگی توصیف و صورت بهینه را مشخص کرد؟فرض بر آن است که بررسی فرایند تکرار در این چارچوب قابل تبیین است.
روش گردآوری داده ها در این تحقیق یک روش اسنادی یا کتابخانه ای است.و تحلیل داده هابه روش توصیفی واز طریق ارائه ی تابلوهای بهینگی ومحدودیت های دخیل در هر یک از انواع این فرایند صورت گرفته است.
فصل دوم
پیشینه مطالعاتی
2ـ1 مقدمه:
فصل دوم تحقیق به پیشینه ی مطالعات انجام شده در باب نظریه بهینگی و فرایند تکرار اختصاص دارد. در این فصل به آثار انتشار یافته توسط محققان و زبان شناسان در چارچوب نظریه ی بهینگی پرداخته می شود که شامل پژوهش های غیر ایرانی و ایرانی خواهد بود. و سپسدر فصل آینده مبانی اصلی نظری تحقیق مطرح خواهد شد.
2ـ2 پیشینه ی مطالعات:
2ـ2ـ1 پژوهش های غیر ایرانی
2ـ2ـ1ـ1 ویلبر[1] (1973) بنیادهای نظریه بهینگی و تئوری تطبیق در مطالعات ویلبر (1973) پایه ریزی شد بعدها مکارتی و پرینس(1998)با تکیه بر یافته های ویلبر نظریه بهینگی را به صورت یک چارچوب منسجم مطرح کردند ویلبر «کاربرد افراطی»[2] را مطرح می کند (کگر,1999,ص:233) او بر اساس مطالعهی اونز[3] (1976) در زبان مالایی به این نتیجه می رسد که در این زبان………………..
[1]– Wilbur
[2]– Overapplication
[3]– Onn’s
منابـع
فارسی:
بی جن خان، محمود، (1384) واج شناسی نظریه بهینگی، تهران، انتشارات سمت.
دبیر مقدم، محمد (1383) زبان شناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی (ویراستار دوم) تهران، انتشارات سمت.
دوستان، غلامحسین (1369)” علامت جمع گان در فارسی“ رشد ادب فارسی ، سال پنجم، شماره 22و 21.
راسخ مهند، محمد ، (1383)” معرفی نظریه بهینگی و بررسی تکیه در فارسی “ مجله زبان شناسی، س 19، ش 1، پیاپی 34، ص 66ـ 42.
شجاعی، راضیه (1389)” خوشه های همخوانی و تلفظ کودکان فارسی زبان رویکرد اشتقاقی یا بهینگی“ ، (پایان نامه کارشناسی ارشد) دانشگاه تهران.
شقاقی ویدا( 1379)”فرایند تکرار در زبان فارسی “ مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس زبان شناسی و کاربردی ،دانشگاه علامه طباطبائی (1379).
شقاقی، ویدا (1367)” فرایند دوگان سازی “( پایان نامه کارشناسی ارشد ) دانشگاه تهران.
شقاقی، ویدا (1386) ، مبانی صرف، تهران، انتشارات سمت.
مدرسی قوامی، گلنار (1389) ،”مروری بر پیشینه و ساز و کار آن “، مجموعه مقالات کارگاه بررسی نظریه بهینگی 1389 ص 1 تا 11.
مدرسی قوامی، گلنار، (1384)” آغاز هجای فارسی و رابطه آن با فرایند اضافه در وام واژه ها بر مبنای نظریه بهینگی “ مجموعه مقالات نخستین همایش انجمن زبان شناسی ایران.
مشیری، مهشید (1379) فرهنگ اتباع و اتباع سازی در زبان فارسی، انتشارات آگاهان دیده.
واحدی لنگرودی، محمد مهدی، فاطمه یوسفی راد (1383)” بررسی فرایند تکرار ناقص در زبان فارسی بر اساس الگوی مارانتز “ مجموعه مقاله های ششمین کنفرانس زبان شناسی،دانشگاه علامه طباطبائی.
لاتین:
Archangeli, D. and D. T. Langendoen (1997) “Optimalitiy” the org. Cambridge.Black well publishers.
Aronoff,M .Aryad,A.Basiri,H and Broselow ,E(1987) Tier Conflation in Makassares reduplication .In A.Bosch,B.Need ,and E.Schiller (eds),papers from the Chicago linguistic Society .
Inkeles, Sharon, and Cheryl Zoll.(2005) “ Reduplication”.Combridge.
Kager, Rane (1999) optimality theory, Cambridge, University press.
Katamba, F,(1998) “Morpholoy”. London, the Macmillan press.
Kenstowicz ,M.(1994) “syllabification in chakche :a constraints based analysis” .in A Davison ,N.Maier,G.silva and W.S.Yan (eds),proceedings of the Formal linguistics society of the Midwest 4.Iowa city :department of linguistics, university of Iowa.
Ghaniabadi,S.(2005)”M&P-echo reduplication in colloquial Persian :An
OT Analysis” first international conference on aspects of Iranian linguistic Leipzing ,Germany .
Marantz, A. (1982), “Re reduplicatia linguistic Inquiry”.
McCarthy ,J and prince ,A(1995) “ Faithfulness ,and reduplicative identity” In Beckman ,Walsh Dickey ,and Urbanczyk.
McCarthy, J and Alan Prince (1993) . Generalized Alignment’ in G. Booij& J. Van Marle (eds),Yearbook of Morphology 1993. 79.153 Dordrechit Kluwer.
McCarthy, John, Alan prince (1994) “The emergence of the Unmarked Optimality in Prosodic morphology” In M.Gonzales (ed.),proceedings of the North east linguistic society.
McCarthy, John and Alan prince.(1995 ). Faithfulness and reduplication identity. In Jill. Beckman, Laura Walsh Dickey and Suzanne Urbanczyk (eds) Papers in Optimality theory. University of Massachusetts Occasional papers.
Newmayar,F,(2002) “optimality and functionality: A critique of functionally _based optimality theoretic syntax” natural language and linguistic theory.
Prince, A. and P. Smolensky(1991) “Optimality”, the org talk given at Arizona phonology Conference 3.University of Arizona.Tucson.
Proceedings of the North East Linguistic Society .
Prince, A and P. Smolensky (1993 / 2004) “Optimality theory Constraint Intraction in Generative Grammar”,Cambridge MIT Press.
Roca, L and Johnson, W. (1999 “A course in phonology”, Blackwell Publishers.
Schakhter , P and Fromkin ,V (1968) “ A phonology of Akan :Akuapem ,Asunte,and Fante .Losangeles University of California.
Shaw, P. (1987), “Non – Conservation of Melodic structure in reduplication”, In A. Bosch.
Spencer , A. (2001) “ Morphology”, inc.Aronoff and J. Rees – Miller (eds) the Hand book of Linguistics. Cambridge.Blackwell Publishers.
Steriade, D(1988) “ Reduplication and Syllable transfer in Sanskrit”.
Tesar ,B ,and Poul Smolensky (1998) “learning optimality _theoretic grammars’ Lingua.
Wilbur, Ronnie (1973) “ the phonology of reduplication” , PhD dissertation, university of Illionis.
واژه نامه انگلیسی – فارسی :
Affix وند
Anchoring base – reduplicate محدودیت الگوی یکسانی پایه
Base پایه
Basic Model مدل بنیادی
Candidate گزینه
Closed syllable laxing واکه های هجای بسته
Constraints محدودیت
Correspondence تطبیق
Faithfulness پایایی
Emergence of the unmarked وجود بی نشانها
Evaluator ارزیاب
Generator مولد
Higher – ranking رتبه بالاتر
Input درونداد
Markedness نشانداری
Obstruent گرفته
Optimality phonology واج شناسی بهینگی
Output برونداد
Over application کار افراطی
Prosodic نوایی
Ranking رتبه بندی
Reduplicate تکرار شونده
Reduplication تکرار
Sonority رسایی
Surface representation بازنمایی و روساختی
Template لایه
Under application کاربرد تفریطی
Underlying representation بازنمایی زیر روساختی
Universal grammar دستور همگانی
Unmarked بی نشان
Violable تخطی پذیری
Abstract:
One of the most common word formation processes which has a lot of varieties in Persian language is reduplication in which a part or the whole part of the base (the reduplicate) is repeated to produce a new word with the new meaning
in this language .The reduplicant adds meanings such as intensifying, emphasis, increasing, continuing, numerousness, and etc .this study focuses on the study of this word formation process based on optimality theory .the hypothesis is that ,the reduplication process in Persian language can be described in this theoretical frame work .The data gathering has been accomplished through library method and the research method is descriptive –analytic .the following results were achieved through this study:
1. Total non additional reduplication can be described by IDENT-IO, ALIGHN-RED-LEFT and IDENT –BR constraints with the following priority:
IDENT-IO>> ALIGHN-RED-LEFT>> IDENT –BR
2. Total middle-additional reduplication can be described by applying IDENT_IO,NO-CODA and IDENT- BR constraints for the instance ‘pošt dar pošt’, where as for the description of the instance ‘lab -a-lab’ only applying the NO-CODA constraint suffices. And also ,for the description of another distance of this type of reduplication ‘fert o fert’ the following constraint with such a priority are involved :
IDENT_IO>>*[-high]
3. Total final- additional reduplication is also describable by applying the IDENT-IO and NO_CODA constraints for the instance ‘laq-laqu’.
4. Partial prefixed reduplication for the instance “nâ-nâz” can be describable by applying the following constraints with such a priority:
MAX-IO>> NO-CODA>>MAX -BR
The results show that the instances such as “ʔaye maye”, “ser o ver” and etc are also explainable thorough the tableaus (4-9) to (4-15), and this type of reduplication process is also explainable based on the optimality framework.
5- Partial suffixed reduplication can be explainable through the applying the following constraints with such a priority:
IDENT_IO >>*-[high]>> IDENT_BR (high)
And ,that is true for the explanation of the instances such as “ barq o burq”, “tak o tuk” , “pare pure” and etc .