فرمت: ورد و قابل ویرایش
تعداد صقحه: 80
رسته: روانشناسی، علوم اجتماعی و سایر رشته های مرتبط
دارای منابع پاورقی حرفه ای نامگذاری شده، دارای جداول و نمودارها، دارای فهرست جداول، دارای پیوست پرسشنامه تخصصی دلبستگی
فهرست مطالب
8-1 تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای پژوهش.. 6
تعریف مفهومی مکانیسم های دفاعی: 6
تعریف عملیاتی مکانیسم های دفاعی: 6
تعریف مفهومی سبک های دفاعی رشدیافته: 6
تعریف عملیاتی سبک های دفاعی رشدیافته: 6
تعریف مفهومی سبک های دفاعی رشدنایافته: 7
تعریف مفهومی سبک های دفاعی نوروتیک: 7
تعریف مفهومی سبکهای دلبستگی: 7
تعریف عملیاتی سبکهای دلبستگی: 8
تعریف مفهومی سبك دلبستگي ايمن: 8
تعریف عملیاتی سبك دلبستگي ايمن: 8
تعریف مفهومی سبك دلبستگي اجتنابي: 8
تعریف عملیاتی سبك دلبستگي اجتنابی: 8
تعریف مفهومی سبك دلبستگي دوسوگرا: 9
1-1-2-2 الگوي مكان نگار ذهن. 10
3-1-2-2 كنترل من و تأخير ارضاء. 16
1-2-2-2 تعریف مکانیسم های دفاعی.. 21
2-2-2-2 مکانیسم های دفاعی من در نظریه فروید. 25
3-2-2-2 ساز و کارهای دفاعی و اهمیت تکنیکی دفاع از دیدگاه آنا فروید. 26
4-2-2-2 تلاش های دیگر در زمینه مکانیسم های دفاعی.. 27
5-2-2-2 انواع چهارگانه دفاع ها در طبقه بندی وایلانت به شرح زیر می باشد:.. 28
1-3-2-2 تعریف سبک های دلبستگی.. 33
2-3-2-2 دلبستگی در نظام باولبی.. 33
4-3-2-2 ویژگی های طبقات دلبستگی بزرگسالان. 35
1-4-3-2-2 الف) بزرگسالان ایمن. 35
2-4-3-2-2 ب) بزرگسالان ناایمن. 35
3)بزرگسالان سازمان نایافته. 36
5-3-2-2 مقایسه دلبستگی کودک و بزرگسال. 36
4-3 روش نمونهگيري و تعيين حجم نمونه. 44
5-3 ابزار جمعآوري اطلاعات.. 44
1-5-3 پرسشنامه سبکهای دلبستگی بزرگسال هازن و شور (نسخه جدید 1993). 44
ب)میزان ثبات،پایایی و قابلیت اعتماد آزمون. 45
ج)هنجاریابی آزمون هازن و شور در ایران. 45
2-5-3 پرسشنامه ي سبك هاي دفاعي (DSQ). 47
7-3 روش آماری و تحلیل داده ها 49
جدول 1-4 جدول فراوانی و درصد جنسیت آزمودنی ها 51
جدول 2-4 جدول فراوانی آزمودنی ها بر حسب سبک های دلبستگی و مکانیسم های دفاعی.. 52
نمودار 2-4 نمودار فراوانی سبک های دلبستگی و مکانیسم های دفاعی آزمودنی ها 52
1-3-4 فرضیه 1: دختران و پسران در مکانیسم های دفاعی با یکدیگر تفاوت دارند. 54
فرضیه 2: دختران و پسران در سبک های دلبستگی با یکدیگر تفاوت دارند. 55
جدول 3-4 ضرایب خی دو میان سبک های دلبستگی و مکانیسم های دفاعی.. 55
فرضیه 3: سبک دلبستگی ایمن با سبک های دفاعی رشدیافته همبستگی مثبت معناداری دارد. 56
فرضیه 4: سبک دلبستگی ناایمن دوسوگرا با سبک های دفاعی رشد نایافته و نوروتیک همبستگی معناداری دارد. 57
2-5 بحث و نتيجه گيري مربوط به سوالات و فرضيه هاي تحقيق.. 58
1-4-5 الف – محدوديتهاي علمي.. 65
2-4-5 ب ـ محدوديتهاي عملي.. 65
1-5-5 الف : پيشنهادهاي کاربردي.. 66
2-5-5 ب : پيشنهادهاي تحقيقي.. 66
فصل اول
کلیات پژوهش
1-1 مقدمه
روابط اولیه زندگی انسان، اثرات بسیار مهم و اساسی و حساس بر فرایندهای رشدی و تحولی مراحل زندگی او می گذارند. این اثرات اغلب در سطوح رفتاری، شناختی، انگیزشی و به طور کلی شخصیتی انسان، پایدار و نافذ هستند. مطالعۀ نظریه های گوناگون رشد و تحول، نشانگر این تاثیرات حساس اولیه هستند. یکی از مهمترین وجوه شخصیتی انشان، سبکهای دلبستگی او در روابط انسانی می باشد که بنابر نظریه های رشدی متعدد، در خلال سالهای اولیۀ زندگی تشکیل می یابد و تا در سرار زندگی انسان کماکان بلاتغییر باقی می ماند و اثرات خود را در تمام وجوه زندگی فرد نشان می دهد. یکی از وجوه نیز شیوه های دفاعی پایگاه من شخصیت افراد است. اساسا از مشخصه های مهم شخصیتی افراد، نوع و تعدد مکانیسمهای دفاعی ای می باشد که در موقعیت های مختلف بدانها متوسل می شوند. چنانکه سبکهای دلبستگی تأثیرات عمیق شخصیتی در طول روند رشدی داشته باشند، اصولا می باید مکانیسمهای دفاعی مورد اسفاده فرد نیز تحت تأثیر این سبک ها قرار گرفته باشند. در این پژوهش صحت و سقم و همچنین چگونگی و نیز میزان این تأثیر را بررسی خواهیم نمود .
2-1 بیان مسأله
دلبستگی یک پیوند عاطفی است که با تمایل به جستجو در مجاورت یک فرد یا شئ ماندن بویژه در موقعیت های استرس زا مشخص می شود (باولبی[1] ، 1969). دلبستگی پیوند هیجانی پایدار بین دو فرد است، به طوری که یکی از طرفین کوشش می کند نزدیکی یا مجاورت با موضوع دلبستگی را حفظ کرده و به گونه ای عمل کند تا مطمئن شود که ارتباط ادامه می یابد (فوگل[2]،1997). باولبی(1969) معتقد است که این گره های هیجانی متقابل که به نزدیکی مادر و کودک منجر می شود، نخستین تجلیات دلبستگی محسوب می شوند. دلبستگی نگه دارنده نزدیکی متقابل بین دو فرد در تمام مراحل زندگی است.
باولبی(1969) اظهار می دارد که پیوند کودک به مادر حاصل فعالیت تعدادی از نظام های رفتاری است که در آن نزدیکی و مجاورت به مادر یک نتیجه قابل پیش بینی است.
باولبی در تاکید بر اهمیت ارتباط مادر–کودک معتقد است آنچه که برای سلامت روانی کودک ضروری است،تجربه یک ارتباط گرم ،صمیمی و مداوم با مادر یا جانشین دائم اوست.به عقیده او بسیاری از اشکال آزردگی ها و اختلالات شخصیت حاصل محرومیت کودک از مراقبت مادرانه و یا عدم ثبات دلبستگی کودک با چهره دلبستگی است(خانجانی ، 1379).
نظریه دلبستگی (باولبی ،1969 ،1973،1980) مبتنی بر این امر است که پیوندهای عاطفی نخستینی که بین کودک و مادر( مراقب )در قالب مدلهای ذهنی درونسازی می شوند ، به گستره وسیع روابط بین شخصی کودک در آینده تعمیم می یابند و الگوی این روابط، یعنی سبکهای دلبستگی،در طول زندگی نسبتا پایدار می مانند (برترتون[3] ،1991و کسیدی[4] ،1985).
مکانیسمهای دفاعی شیوههای غیر ارادی و ناخودآگاهانه هستند که من[5] بکار میگیرد تا از طریق تحریف یا انکار واقعیت، موفق به کاهش اضطراب و مدارا با هیجانات منفی شده و موقتا تعادل و یکپارچگی شخصیت را تا یافتن راه حل واقعی حفظ نماید (احمدوند، 1382).
شواهد تجربی نشان داده اند که مکانیسم ها و سبک های دفاعی را می توان بر حسب سلسه مراتبی از سازش یافتگی تنظیم کرد (ویلانت[6]، 1994؛ ویلانت، 1998). مکانیسم ها و سبک های دفاعی سازش یافته با پیامدهای سلامت جسمانی و روانی در ارتباط قرار می گیرند (ویلانت، 1998؛ ویلانت، 2000) و مکانیسم ها و سبک های دفاعی سازش نایافته با بسیاری از شاخص های منفی سلامت روانی مانند اختلال های شخصیت و افسردگی مرتبط اند (پری[7]، 1992؛ ویلانت و دارکی[8]، 1985).
مکانیسم های دفاعی که مسئولیت محافظت از من را در مواجهه با شکل های مختلف اضطراب را بر عهده دارند، بر حسب نوع کنش وری ممکن است بهنجار یا نابهنجار و کارآمد یا ناکارآمد باشند(فروید[9]، 1923). اندروز و همکاران بر اساس طبقه بندی سلسله مراتبی ویلند در مورد مکانیسم های دفاعی، 20 مکانسم را به سه سبک دفاعی رشد یافته[10]، نوروتیک[11] و
رشدنایافته[12] تقسیم کردند (اندروز[13]، 1993؛ ویلانت، 1976). مکانیسم های دفاعی رشدیافته به منزله ی شیوه های مواجهه ی انطباق، بهنجار و کارآمد محسوب می شوند در حالی که مکانیسم های دفاعی نوروتیک و رشد نایافته، شیوه های مواجهه ی غیر انطباقی و ناکارآمد هستند .
سبک هاي دلبستگي که در چارچوب رابطه کودک و مادر شکل گرفته و استقرار مي يابند، روشهاي مواجهه فرد با موقعيتهاي تنيدگي زا را با به کار بستن مکانيسم هاي دفاعي متاثر مي سازند. از این جهت می توان پیشبینی نمود که سبک های دلبستگی بر مکانیسم های دفاعی تأثیر داشته و یاد حداقل با آن ارتباط و همبستگی داشته باشند. در این پژوهش دنبال تعیین رابطه سه نوع سبک دلبستگی و سه نوع سبک های دفاعی ذکر شده هستیم.
3-1 اهمیت و ضرورت پژوهش
امروزه در عرصه روانشناسی رشد شاهد گسترش اهمیت مفهوم دلبستگی و اثرات ان بر شخصیت و زندگی افراد هستیم. سبک های دلبستگی پیامدهای بسیار گسترده و نافذی در زندگی انسانها به دنبال دارند. دلبستگی ایمین به عنوان مناسب ترین سبک دلبستگی شناخته شده و در مداخلات بالینی مربوط به کودکان دارای سبک های دلبستگی ناایمن، سعی می شود سبک دلبستگی ایمن بازسازی و تقویت گردد. باید دید که فواید داشتن دلبستگی ایمنی بخش نسبت به دلبستگی ناایمن چیست؟ دلبستگی ایمنی بخش دارای اثرات کوتاه مدت و بلند مدت است.در کوتاه مدت فرایند دلبستگی به منظور نگهداشتن مجاورت بین نوزاد و مراقبت کننده اش،برای سلامتی،غذا و مراقبت عمومی اهمیت دارد.در رابطه ایمن نوزاد و والدین بر اساس تقویت مداوم به قابلیت لذت بردن متقابل دست می یابند.در حالی که در یک رابطه ناایمن،اجتناب مراقبت کننده گان از صمیمیت با نوزاد و جستجوی مراقبت توسط نوزاد در جایی دیگر یک چرخه تقویت منفی را بوجود می آورد.یک دلبستگی ایمن بخش یک پایه ایمن را برای کشف جهان و آشکار ساختن سهولت تحول شناختی اولیه را فراهم می سازد.برای مثال،هازن و دورت به این نتیجه رسیدند که کودکان کم سن دارای دلبستگی ایمنی بخش مستقلانه تر به اکتشاف محیط شان می پرداختند و همچنین نوآوری بیشتری را در روش هایشان برای حل مسئله نشان می دادند.اثرات بلند
مدت دلبستگی ایمنی بخش در چندین حیطه مانند تحول هیجانی و روابط،والد بودن(رفتار والدینی)،تحول شخصیت،حرمت خود و تحول شناختی قابل مشاهده است (پاکدامن،1380).
تعیین رابطه سبک های دلبستگی و سبک های دفاعی می تواند یافته ارزشمندی فراروی روانشناسی رشد و شخصیت بوده و فهم ما را در چگونگی اثرگذاری این دو پدیده روانشناختی بر یکدیگر را افزایش دهد.
4-1 اهداف پژوهش
هدف کلی: تعیین رابطه ی سبک های دلبستگی و سبک های دفاعی
اهداف جزئی :
- تعیین تفاوت دختران و پسران در مکانیسم های دفاعی
- تعیین تفاوت دختران و پسران در سبک های دلبستگی
- تعیین ارتباط سبک دلبستگی ایمن با سبک های دفاعی رشدیافته
- تعیین ارتباط سبک دلبستگی ناایمن دوسوگرا و آشفته با شبک های دفاعی رشدنایافته و نوروتیک
5-1 فرضیه های پژوهش
فرضیه 1: دختران و پسران در مکانیسم های دفاعی با یکدیگر تفاوت دارند.
فرضیه 2: دختران و پسران در سبک های دلبستگی با یکدیگر تفاوت دارند.
فرضیه 3: سبک دلبستگی ایمن با سبک های دفاعی رشدیافته همبستگی مثبت معناداری دارد.
فرضیه 4: سبک دلبستگی ناایمن دوسوگرا با سبک های دفاعی رشد نایافته و نوروتیک همبستگی معناداری دارد .
فرضیه 5: سبک دلبستگی ناایمن اجتنابی با سبک های دفاعی رشد نایافته و نوروتیک همبستگی مثبت معناداری دارد.
6-1 سؤالات پژوهش
سؤال 1: آیا دختران و پسران در مکانیسم های دفاعی با یکدیگر تفاوت دارند؟
سؤال 2: آیا دختران و پسران در سبک های دلبستگی با یکدیگر تفاوت دارند؟
سؤال 3: آیا سبک دلبستگی ایمن با سبک های دفاعی رشدیافته همبستگی مثبت معناداری دارد؟
سؤال 4: آیا سبک دلبستگی ناایمن دوسوگرا با سبک های دفاعی رشد نایافته و نوروتیک همبستگی معناداری دارد؟
سؤال 5 : آیا سبک دلبستگی ناایمن اجتنابی با سبک های دفاعی رشد نایافته و نوروتیک همبستگی مثبت معناداری دارد؟
7-1 متغیرهای پژوهش
متغیر مستقل (پیشبین): سبک های دلبستگی
متغیر وابسته (ملاک): سبک های دفاعی
متغرهای مزاحم: جنسیت، سن، وضعیت تأهل، رشته تحصیلی، پایگاه اقتصادی اجتماعی
متغیر کنترل: جنسیت
8-1 تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای پژوهش
تعریف مفهومی مکانیسم های دفاعی:
مکانیسم های دفاعی فرایندهای تنظیم کنندۀ خودکاری هستند که برای کاهش ناهماهنگی شناختی و به حداقل رساندن تغییرات ناگهانی در وافعیت درونی و بیرونی از طریق تأثیرگذاری بر چگونگی ادراک حوادث تهدید کننده عمل می کنند (ویلانت،1985، 1992، 1994).
تعریف عملیاتی مکانیسم های دفاعی:
منظور از مکانیسم دفاعی در این پژوهش، میزان نمره یا کمیتی است که از آزمون D.S.Q یا پرسشنامۀ سبک های دفاعی به دست می آید. این نمره، شاخص عددی برای اندازه گیری میزان به کارگیری مکانیسم های دفاعی توسط مراجع می باشد و نمره ای که مراجع در این مقیاس می گیرد، بیانگر میزان و شدت استفادۀ او از مکانیسم دفاعی می باشد .
تعریف مفهومی سبک های دفاعی رشدیافته:
مکانیسم های دفاعی رشدیافته، شیوه های مواجهه ی انطباق، بهنجار و کارآمد هستند که شامل مکانیسم های ذیل می باشد: والایش، شوخ طبعی، پیشبینی و فرونشانی.
تعریف عملیاتی سبک های دفاعی رشدیافته:
در این پژوهش منظور مکانیسم هایی است که در مجموعه مکانیسم های رشدیافته آزمون DSQ طبقه بندی شده اند.
تعریف مفهومی سبک های دفاعی رشدنایافته:
مکانیسم های رشد نایافته، شیوه های مواجهه ی غیر انطباقی و ناکارآمد هستند که شامل مکانیسم های ذیل می باشد: فرافکنی، پرخاشگری غیرفعال، عملی سازی، مجزاسازی، ناارزنده سازی، خیال پردازی اوتیستیک، انکار، جابجایی، تفرق، دوپارگی، دلیل تراشی، بدنی سازی .
تعریف عملیاتی سبک های دفاعی رشدنایافته: در این پژوهش منظور مکانیسم هایی است که در مجموعه مکانیسم های رشدنایافته آزمون DSQ طبقه بندی شده اند.
تعریف مفهومی سبک های دفاعی نوروتیک:
مکانیسم های دفاعی نوروتیک ، شیوه های مواجهه ی غیر انطباقی و ناکارآمد هستند که شامل مکانیسم های ذیل می باشد: ابطال، نوع دوستی کاذب، آرمانی سازی، واکنش متضاد.
تعریف عملیاتی سبک های دفاعی نوروتیک: در این پژوهش منظور مکانیسم هایی است که در مجموعه مکانیسم های نوروتیک آزمون DSQ طبقه بندی شده اند.
تعریف مفهومی سبکهای دلبستگی:
دلبستگي پيوند يا گره هاي هيجاني پايدار بين دو فرد است. بطوري كه يكي از طرفين كوشش مي كند نزديكي يا مجاورت با موضوع دلبستگي را حفظ كرده و بگونه اي عمل كند تا مطمئن شود كه ارتباط ادامه مي يابد. اين نظريه (باولبي ،1969،1973،1989) مبتني بر اين امر است كه پيوندهاي عاطفي نخستين كه بين كودك و مادر (مراقب) در قالب مدل هاي ذهني درونسازي مي شوند، به گستره وسيع روابط بين شخصي كودك در آينده تعميم مي يابند و الگوي اين روابط، يعني سبكهاي دلبستگي در طول زندگي نسبتا پايدار مي مانند (برترتون وهمکاران ،1991). باولبي، اينزورث (1978) با ابداع يك موقعيت آزمايشگاهي معروف به موقعيت ناآشنا تفاوتهاي فردي دلبستگي كودك به مادر را بررسي كردند كه عبارتند از: ايمن ، دوسوگرا ، اجتنابي.
تعریف عملیاتی سبکهای دلبستگی:
سبکهای دلبستگی از طریق پرسشنامه دلبستگی بزرگسالان هازن[14] و شور[15] (1993، به نقل از بشارت و همکاران ، 1385) بدست می آید.
تعریف مفهومی سبك دلبستگي ايمن:
افراد ايمن از اعتماد به نفس، مهارتهاي اجتماعي و توانايي برقراري روابط عاطفي و صميمي نسبتا پايدار و رضايت بخشي برخوردارند (باولبي ،1973).
تعریف عملیاتی سبك دلبستگي ايمن:
در این پژوهش منظور سبک دلبستگی ایمن است که توسط آزمون پرسشنامه دلبستگی….
[1] -Bowlby
[2] – Foogel
[3] – Berterton
[4] -Kesidy
[5] Ego
[6] Villant GE
[7] Perry JC
[8] Darke RE
[9] Freud S
[10] Mature
[11] Neurotic
[12] Immature
[13] Andrews G
[14] – Hazan
[15] – Shaver